ใครยังนึกภาพเชียงรายเป็นแค่เมืองทางผ่านไปเชียงแสนหรือแม่สาย คงต้องเปลี่ยนความคิดใหม่ตั้งแต่วันนี้ เพราะเมืองเหนือสุดแดนสยามแห่งนี้กำลังเขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในฐานะ “เมืองกาแฟระดับโลก” อย่างเงียบๆ แต่หนักแน่น เชียงรายมีทุกอย่างที่ต้นกาแฟอาราบิก้าต้องการ ดอยสูงเกินพันเมตร อากาศเย็นสบายตลอดปี ดินดีน้ำอุดม โดยเฉพาะพื้นที่ดอยช้าง อำเภอแม่สรวย ที่ได้รับการยอมรับจากองค์กรกาแฟโลก ได้ทั้งมาตรฐาน USDA Organic, EU Organic Farming และ Specialty Coffee Association จนกลายเป็นแหล่งผลิตกาแฟที่เทียบชั้นบราซิลและโคลอมเบียได้อย่างไม่ขัดเขิน บทความนี้คัดมาแล้ว 10 ร้านกาแฟที่เป็นตัวแทนของจิตวิญญาณกาแฟเชียงราย ตั้งแต่โรงคั่วเล็กๆ กลางเมืองไปจนถึงคาเฟ่ริมแม่น้ำกกที่นั่งจิบกาแฟดูพระอาทิตย์ตกได้
1. The Roastery By Roj โรงคั่วกลางเมืองที่คอ Specialty ต้องมาคาราวะ
ถ้าถามคนเชียงรายว่ากาแฟร้านไหนจริงจังที่สุด ชื่อ The Roastery By Roj จะถูกเอ่ยขึ้นมาเป็นร้านแรกๆ แน่นอน ร้านตั้งอยู่บนถนนสนามบินไม่ไกลจากโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ภายนอกดูเรียบง่าย แต่พอก้าวเท้าเข้าไปข้างในกลิ่นกาแฟคั่วสดก็โชยมาทักทายจมูกทันที ที่นี่ไม่ใช่แค่ร้านกาแฟ แต่เป็นโรงคั่วจริงจังที่ลูกค้าสามารถมองผ่านกระจกเห็นกระบวนการคั่วเมล็ดกาแฟทุกขั้นตอน สิ่งที่ทำให้ร้านนี้แตกต่างคือความรู้ลึกรู้จริงของทีมบาริสต้า เมล็ดกาแฟมีให้เลือกหลากหลายทั้งเมล็ดไทยจากดอยช้าง ดอยสะเก็ด ไปจนถึงเมล็ดนำเข้าจากต่างประเทศ สั่งได้ทั้งคั่วอ่อน คั่วกลาง คั่วเข้ม ตามใจชอบ ใครไม่รู้จะเลือกอะไรก็บอกบาริสต้าว่าชอบรสชาติแบบไหน แล้วปล่อยให้เขาเลือกให้ รับรองไม่ผิดหวัง เมนูที่ต้องลองคือกาแฟดริปที่เปลี่ยนเมล็ดตามฤดูกาล ราคาเริ่มต้นที่ 85-100 บาท คุ้มค่ากับประสบการณ์ที่ได้รับ
พิกัด: 1064 ถนนสนามบิน ต.เวียง อ.เมือง จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 08.00-17.00 น.
2. Chivit Thamma Da บ้านสีขาวริมแม่น้ำกกที่เปลี่ยนนิยามคาเฟ่เชียงราย
“ชีวิตธรรมดา” แปลตรงตัวว่า Simple Life แต่ไม่มีอะไรธรรมดาเลยสักนิดเมื่อก้าวเข้าไปในคาเฟ่แห่งนี้ บ้านไม้สีขาวสไตล์โคโลเนียลตั้งเด่นอยู่ริมแม่น้ำกก ล้อมรอบด้วยสวนสวยร่มรื่น น้ำพุ และต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา ใครเดินเข้ามาครั้งแรกต้องหยุดตะลึงเพราะรู้สึกเหมือนหลุดเข้าไปในคฤหาสน์แถบ The Hamptons มากกว่าจะอยู่ในเมืองเชียงราย ที่นี่ได้รับ Travellers’ Choice จาก TripAdvisor ติดอันดับ 4 จากร้านอาหารกว่า 327 ร้านในเชียงราย ด้วยคะแนนรีวิว 4.7 จากกว่า 1,400 รีวิว ภายในตกแต่งด้วยเฟอร์นิเจอร์วิคเกอร์สีขาวและน้ำตาล ชั้นหนังสือเรียงรายเต็มผนัง เสียงแจ๊สคลาสสิกลอยเบาๆ มีทั้งห้องกระจกสำหรับคนชอบแอร์ ลานสวนริมน้ำสำหรับคนรักธรรมชาติ และดาดฟ้าสำหรับดินเนอร์ยามค่ำคืน เมนูเครื่องดื่มมีตั้งแต่เอสเพรสโซ่ช็อตละ 50 บาท ไปจนถึงค็อกเทลสูตรคลาสสิก อาหารเป็นสไตล์บิสโทรยุโรปผสมไทย รสชาติดีจนหลายคนมาซ้ำแล้วซ้ำอีก
พิกัด: 179 หมู่ 2 ต.ริมกก อ.เมือง จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 09.00-22.00 น.
3. Doi Chaang Coffee ตำนานกาแฟไทยที่กลิ่นหอมข้ามทวีป
พูดถึงกาแฟเชียงรายแล้วไม่พูดถึงดอยช้างก็คงไม่ได้ กาแฟดอยช้างคือตำนานที่พิสูจน์ให้โลกเห็นว่าเมล็ดกาแฟจากยอดดอยในเชียงรายสามารถเทียบชั้นกาแฟจากแหล่งผลิตระดับตำนานได้ จุดเริ่มต้นย้อนไปถึงปี 2526 เมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช รัชกาลที่ 9 พระราชทานพันธุ์กาแฟอาราบิก้าให้ชาวอาข่าบนดอยช้าง อ.แม่สรวย ปลูกทดแทนฝิ่น จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ นั้น วันนี้กาแฟดอยช้างส่งออกไปกว่า 50 ประเทศทั่วโลก มีมากกว่า 200 สาขาในประเทศ และผลิตกาแฟคุณภาพสูงได้ไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อปี เมล็ดกาแฟจากดอยช้างมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่เกิดจากภูมิประเทศสูงกว่า 700 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล อากาศเย็น ฝนพอดี ทำให้ผลกาแฟค่อยๆ สุกช้าๆ จนรสชาติซับซ้อน มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว เจืออมเปรี้ยวนิดๆ คาเฟอีนต่ำ ได้คะแนนจาก Coffee Review ซึ่งเทียบได้กับมิชลินสตาร์ในวงการกาแฟ สูงถึง 90 จาก 100 คะแนน ใครไปเชียงรายต้องแวะชิมกาแฟดอยช้างจากต้นทางให้ได้สักครั้ง จะรู้เลยว่าทำไมกาแฟไทยถึงสร้างชื่อในเวทีโลกได้
พิกัด: หมู่บ้านดอยช้าง ต.วาวี อ.แม่สรวย จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 08.00-18.00 น.
4. Laan-Tim’s Cafe’ ร้านเล็กหลังน้อยที่กาแฟใหญ่กว่าตัวร้าน
ซ่อนตัวอยู่ใจกลางเมืองเชียงราย ตรงข้ามโรงเรียนสามัคคีวิทยาคม Laan-Tim’s Cafe’ หรือ “หลานติ๋มคาเฟ่” เป็นร้านเล็กจิ๋วที่ใครเดินผ่านอาจมองข้ามไปง่ายๆ แต่กาแฟที่นี่ไม่เล็กตามขนาดร้านเลยแม้แต่น้อย ร้านตกแต่งเรียบง่าย อบอุ่น มีมุมนั่งไม่มาก แต่ทุกมุมให้ความรู้สึกเหมือนมานั่งจิบกาแฟที่บ้านเพื่อนสนิท กาแฟคั่วสด ชงสดทุกแก้ว ราคาย่อมเยาเข้าถึงง่าย สิ่งที่ทำให้คนเชียงรายติดใจจนต้องแวะมาเรื่อยๆ คือความจริงใจที่ใส่ลงในกาแฟทุกแก้ว ไม่มีการตกแต่งหรูหรา ไม่มีมุมถ่ายรูปอินสตาแกรม แต่มีกาแฟดีๆ หนึ่งแก้วที่ชงด้วยหัวใจ คนท้องถิ่นมักแวะมาซื้อกาแฟตอนเช้าก่อนไปทำงาน นักท่องเที่ยวที่บังเอิญเจอก็กลับมาซ้ำทุกครั้งที่มาเชียงราย ร้านแบบนี้แหละที่เรียกว่า “ร้านเด็ด” ตัวจริง
พิกัด: ต.เวียง อ.เมือง จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 07.30-16.30 น.
5. Ryokan Café จิบกาแฟในเรียวกังแบบไม่ต้องบินไปญี่ปุ่น
ใครอยากสัมผัสบรรยากาศเรียวกังญี่ปุ่นแท้ๆ โดยไม่ต้องขึ้นเครื่องบิน Ryokan Café ช่วยได้ ตั้งอยู่ที่ อ.แม่ลาว ห่างจากตัวเมืองประมาณ 20 นาที ร้านตกแต่งครบจริงจังตั้งแต่ซุ้มประตูโทริอิ สวนญี่ปุ่น บ่อปลาคาร์ป ไปจนถึงซุ้มไม้ไผ่เขียวขจี ทุกมุมออกแบบมาให้ถ่ายรูปสวยราวกับอยู่ในเกียวโต เมนูเครื่องดื่มมีให้เลือกหลากหลาย ทั้งมัทฉะลาเต้ โฮจิฉะ และกาแฟสด ส่วนอาหารมีทั้งสไตล์ญี่ปุ่นและฟิวชัน ไฮไลต์ที่ห้ามพลาดคือโซนนั่งกลางแจ้งที่มองเห็นวิวภูเขาสองลูกสะท้อนลงในบ่อน้ำ ช่วงเช้าหมอกลงจะได้ภาพที่สวยเกินบรรยาย ใครมาช่วงฤดูหนาวยิ่งฟินเพราะอากาศเย็นสบาย นั่งจิบเครื่องดื่มร้อนๆ ท่ามกลางสายหมอกได้อรรถรส
พิกัด: 134 หมู่ 4 ต.บัวสลี อ.แม่ลาว จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 09.00-18.30 น.
6. Canary Farm Cafe & Restaurant คาเฟ่กลางป่า ที่พาหมาแมวมาด้วยได้
สำหรับคนรักธรรมชาติและสัตว์เลี้ยง Canary Farm Cafe ตอบโจทย์ทุกอย่าง ร้านตั้งอยู่ที่แม่กรณ์ ท่ามกลางต้นไม้ร่มรื่น ติดริมลำธารน้ำตกเล็กๆ มีสวนเลมอนสีเหลืองสดใสเป็นฉากถ่ายรูป และที่สำคัญคือ Pet-friendly เต็มตัว พาน้องหมาน้องแมวมาเดินเล่นในสวนได้ตามสบาย พื้นที่ร้านกว้างขวาง แบ่งเป็นหลายโซน ทั้ง Outdoor ใต้ร่มไม้และห้องแอร์สำหรับวันที่อากาศร้อน เมนูอาหารที่นี่ไม่ได้มีดีแค่กาแฟ มีอาหารฟิวชันจานเด็ดอย่างข้าวเหนียวผัดไชโป๊วหมูทอดที่เป็นซิกเนเจอร์ของร้าน พร้อมเบเกอรีโฮมเมดและเครื่องดื่มหลากหลาย เหมาะกับมาเป็นครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อนที่อยากหาที่นั่งชิลๆ ยาวๆ กลางวันทั้งวันก็ไม่น่าเบื่อ
พิกัด: ต.แม่กรณ์ อ.เมือง จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 10.00-18.00 น.
7. ABONZO Paradise สวรรค์บนดอยที่ซ่อนอยู่ในวาวี
จะบอกว่าเป็นคาเฟ่ก็ได้ จะบอกว่าเป็นสวนสวรรค์ก็ถูก ABONZO Paradise ตั้งอยู่ในตำบลวาวี แหล่งปลูกกาแฟชื่อดังของเชียงราย สิ่งที่ทำให้ที่นี่แตกต่างคือทำเลที่ตั้งบนดอยสูง มองไปทางไหนก็เห็นแต่ภูเขาสีเขียวสลับกับสายหมอก กาแฟที่ใช้เป็นเมล็ดจากไร่ในพื้นที่ รับรองว่าสดใหม่ตั้งแต่ต้นจนถึงแก้ว บรรยากาศรอบร้านเงียบสงบจนได้ยินเสียงนกร้องและลมพัดผ่านใบไม้ หลายคนบอกว่ามาถึงแล้วไม่อยากกลับ เมนูแนะนำคือกาแฟดริปจากเมล็ดกาแฟวาวี ที่มีกลิ่นผลไม้สดและความหวานธรรมชาติเป็นเอกลักษณ์ การเดินทางมาอาจไกลหน่อย แต่วิวระหว่างทางก็งดงามจนลืมเหนื่อย ขับรถจากตัวเมืองเชียงรายประมาณชั่วโมงครึ่ง เหมาะกับคนที่อยากหนีเมืองไปดื่มด่ำกาแฟกลางขุนเขาจริงๆ
พิกัด: 1009 หมู่ 3 ต.วาวี อ.แม่สรวย จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 08.00-18.00 น.
8. Melt In Your Mouth ละลายตั้งแต่ยังไม่ทันชิม
ชื่อร้านบอกทุกอย่างแล้ว Melt In Your Mouth เป็นคาเฟ่สไตล์ฝรั่งเศสวินเทจที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำกก ตัวอาคารอิฐสีเทาตัดกับสวนสไตล์อังกฤษ ภายในเน้นโทนสีขาวสะอาดตา มุมถ่ายรูปเยอะทั้งในร้านและริมน้ำ ร้านนี้ขึ้นชื่อเรื่องเบเกอรีและเค้กโฮมเมดที่ทำสดใหม่ทุกวัน โดยเฉพาะชีสเค้กและทิรามิสุที่คนเชียงรายยกให้เป็นเบอร์หนึ่งของเมือง กาแฟใช้เมล็ดท้องถิ่นคุณภาพดี ชงได้มาตรฐานทุกแก้ว แต่จุดเด่นจริงๆ อยู่ที่บรรยากาศโรแมนติกริมน้ำ ช่วงบ่ายแก่ๆ แสงแดดอ่อนๆ ตกกระทบผิวน้ำ สะท้อนเข้ามาในร้าน สวยจนอยากนั่งเฉยๆ ไม่ทำอะไร ร้านนี้เหมาะกับคู่รัก กลุ่มเพื่อนผู้หญิง หรือใครก็ตามที่ชอบบรรยากาศหวานๆ นุ่มๆ
พิกัด: ริมแม่น้ำกก อ.เมือง จ.เชียงราย
9. Flow Chiangsean คาเฟ่ริมโขงที่เวลาช้าลง
ออกจากตัวเมืองเชียงรายไปทางเหนือราวชั่วโมงเศษ ถึงอำเภอเชียงแสน เมืองเก่าริมแม่น้ำโขงที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ ที่นี่มี Flow Chiangsean คาเฟ่เล็กๆ ที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง เปิดตั้งแต่ตีหกจนถึงสี่ทุ่ม เป็นจุดนัดพบของคนท้องถิ่นและนักเดินทางที่มาชมพระอาทิตย์ขึ้นริมโขง บรรยากาศที่นี่ช้าลงกว่าทุกที่ แม่น้ำโขงไหลเอื่อยๆ ฝั่งตรงข้ามคือดินแดนลาว ลมแม่น้ำพัดเย็นสบาย นั่งจิบกาแฟตรงนี้ได้ทั้งวันไม่มีเบื่อ กาแฟและเครื่องดื่มรสชาติดี ราคาไม่แรง เหมาะกับใครที่กำลังทำทริปเชียงแสน-สามเหลี่ยมทองคำอยู่แล้ว แวะพักจิบกาแฟที่นี่แล้วชาร์จพลังก่อนเดินทางต่อ ประสบการณ์การนั่งดื่มกาแฟริมโขงยามเช้าหรือยามเย็นเป็นสิ่งที่หาจากที่อื่นไม่ได้
พิกัด: 1290 ต.เวียง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย เปิดทุกวัน 06.00-22.00 น.
10. Agape Coffee เล็กแต่แกร่ง คั่วเอง ดริปเอง อร่อยจนได้รางวัล
ปิดท้ายด้วยร้านที่หน้าร้านอาจดูเล็กจนมองข้ามไปง่ายๆ แต่เดินเข้าไปข้างในแล้วจะพบว่ากว้างขวางกว่าที่คิด Agape Coffee (อากาเป) เป็นร้านกาแฟที่ “คั่วเอง ดริปเอง” ตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ และรสชาติอร่อยจนได้รับรางวัลเป็นเครื่องการันตี เจ้าของร้านคลุกคลีอยู่กับวงการกาแฟเชียงรายมานาน รู้จักเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟเป็นการส่วนตัว จึงเลือกเมล็ดได้ตรงใจทุกครั้ง เมล็ดกาแฟที่ใช้เป็นเกรดพิเศษจากแหล่งปลูกรอบเชียงราย กาแฟดริปเป็นเมนูที่ต้องสั่ง พูดคุยกับบาริสต้าสักสองสามนาทีว่าชอบรสชาติแบบไหน แล้วปล่อยให้เขาเลือกเมล็ดและวิธีชงให้ ราคาอาจแพงกว่าร้านทั่วไปนิดหน่อย แต่ถือว่าคุ้มค่ากับการได้เปิดประสบการณ์กาแฟแบบใหม่ที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน
พิกัด: ต.เวียง อ.เมือง จ.เชียงราย
สรุป ทำไมเชียงรายถึงเป็นแหล่งกาแฟระดับโลก?
หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเมืองเล็กๆ อย่างเชียงรายถึงมีกาแฟดีได้ขนาดนี้ คำตอบอยู่ที่ภูมิศาสตร์ ดอยช้างและพื้นที่รอบข้างมีระดับความสูงเหมาะสมอย่างยิ่งกับการปลูกอาราบิก้า อากาศเย็นทำให้ผลกาแฟสุกช้า น้ำตาลในเมล็ดสะสมมากจนรสชาติซับซ้อน ดินภูเขาไฟอุดมด้วยแร่ธาตุ ทุกอย่างลงตัวราวกับธรรมชาติออกแบบมาให้ปลูกกาแฟโดยเฉพาะ และยิ่งมี “เฮราโมน คอฟฟี่ ฟาร์ม” จากดอยช้างที่คว้ารางวัลสุดยอดกาแฟไทยสองปีซ้อน ยิ่งพิสูจน์ให้เห็นว่าเชียงรายไม่ได้มาเล่นๆ ที่สำคัญกว่านั้นคือ “คน” เกษตรกรชาวเขา โดยเฉพาะชาวอาข่าบนดอยช้าง ได้สั่งสมภูมิปัญญาและประสบการณ์ในการปลูกและแปรรูปกาแฟมาตลอดกว่า 40 ปี ตั้งแต่ยุคที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 พระราชทานพันธุ์กาแฟ จนถึงวันนี้ที่ลูกหลานรุ่นใหม่เรียนรู้เรื่องการคั่วและชงกาแฟอย่างเป็นระบบ กลับมาเปิดร้าน สร้างแบรนด์ สร้างรายได้ให้ชุมชน วงจรนี้ทำให้วัฒนธรรมกาแฟของเชียงรายแข็งแรงจากรากขึ้นมาจริงๆ
